Буын сөяге сынуы - киң таралган сыну төре, ул кеше тәнендәге барлык сынуларның якынча 2% тан 5% ка кадәр өлешен тәшкил итә. Хирургик операция зур күчеш, тотрыксызлык, бәйле өзлегүләр яки югары функциональ таләпләр булган пациентларга күрсәтелә, бу берләшмәү куркынычын киметү һәм җилкә буыны функциясен торгызу максатыннан эшләнә. Күренекле күчеш яки тотрыксызлык булган сынулар өчен табиблар гадәттә сынуларны дәвалауны стимуллаштыру өчен эчке фиксация операциясен кулланалар. Ләкин, аз санлы пациентларда (якынча 1% тан 3% ка кадәр) операциядән соң пластина сынуы күзәтелергә мөмкин, бу реабилитациягә комачаулый гына түгел, ә икенче операция дә таләп итәргә мөмкин (түбәндәге рәсемдә күрсәтелгәнчә).
Бу мәкаләдә пластина ватылу сәбәпләре һәм дәвалау ысуллары җентекләп аңлатыла, һәм фәнни җавап стратегияләре тәкъдим ителә.
Плита ватылу сәбәбе
1. Биомеханик факторлар
Сумка сөяге S-формасында, ә урта өчтән бер өлеше иң нык сынучан урын, шулай ук иң зур механик көчәнешкә дучар булган урын. Бу өлкәдәге пластиналар югары бөгелүгә һәм борылу көчәнешенә дучар була; әгәр сынуның төзәлүе тоткарланса, пластина озак вакытлы арыганлык аркасында сынырга мөмкин.
Көчәнеш концентрациясе: Плита озынлыгы җитәрлек булмау (мәсәлән, сыну очында 2-3 винт тишекләрен генә каплау) пластинаның ике очында да ватылуга яки көчәнеш концентрациясе аркасында винт йомшаруга китерергә мөмкин.
Моннан тыш, вакланган сыну урыннарында артык винтлар белән фиксацияләү яки корыч чыбык белән бәйләү дә артык көчәнеш концентрациясенә һәм аннан соң пластина ватылуына китерергә мөмкин (түбәндәге рәсемдә күрсәтелгәнчә).
Биомеханик тәҗрибәләр күрсәткәнчә, пластиналарның җитәрлек киңлектә булмавы һәм винтларның тиешенчә фиксацияләнмәве пластиналарның ватылуына китерә торган төп механик факторлар булып тора.
2. Хирургик техник мәсьәләләр
Клиник яктан консерватив дәвалауның төзәлү дәрәҗәсе хирургик дәвалауга караганда югарырак, ләкин консерватив дәвалау, нигездә, сөякләрнең берләшмәү куркынычы белән бәйле. Хирургик дәвалау өчен хирургик ысул сайлау пластина тотрыклылыгына турыдан-туры тәэсир итә, шуңа күрә хирургик сынуларның берләшмәү очраклары консерватив дәвалауга караганда бераз югарырак. Хирургик ысул сайлангач, хирургик ысул бик мөһим.
Плита сайлау дөрес түгел:
Бикләнми торган пластиналар (гадәти пластиналар) кулланылганда, винтлар йомшарырга мөмкин, бу пластиналарның ватылуына китерергә мөмкин. Мондый пластиналар хәзер сирәк кулланыла һәм күбесенчә элеккеге ватык очракларда күзәтелә.
Пластинаның җитәрлек калынлыгы булмау (мәсәлән, мускуллы яки симез пациентларда кулланыла торган 2,7 мм пластиналар) тиешле ярдәм күрсәтмәскә мөмкин.
Винтларны җитәрлек дәрәҗәдә ныгытмау: Винтлар саны җитәрлек түгел (гадәттә ким дигәндә 6 винт куллану киңәш ителә), һәм барлык 6 винт та бикортикаль фиксация белән урнаштырылырга тиеш - бары тик шундый тоту көче генә борылу көченә һәм өске очлыкның авырлыгына нәтиҗәле каршы тора ала. Аерым очракларда, мәсәлән, начар буйсынучанлык яки авыр остеопороз белән авыручылар өчен, кайвакыт бикортикаль фиксация (тотрыклылыкны арттыру өчен алгы һәм арткы кортикаль сөяккә үтеп керә торган винтлар) кирәк була.
3. Пациент белән бәйле факторлар
Пластинаның ватылуына төп сәбәп - төзәлмәгән сынган очлар яки сөякләрнең тоткарлануы (берләшмәү). Әгәр сынган сөякләр берләшмәсә, пластинка сөяк урынына күбрәк көчәнеш кичерергә тиеш, бу вакыт узу белән пластинканың аручан сынуына китерәчәк. Берләшмәүгә йогынты ясаучы факторлар арасында пациент белән бәйле факторлар аеруча мөһим, шул исәптән тәмәке тарту (никотин сөякләрнең төзәлүен тоткарлый), шикәр диабеты, туклану җитмәү (D витамины яки кальций җитмәү) һәм остеопороз (сөяк сыйфатының начар булуы винтларның җиңел йомшаруына китерә). Кайбер очракларда яра инфекциясе дә берләшмәүгә китерергә мөмкин: операциядән соңгы инфекция сөякләрнең резорбциясенә китерергә мөмкин, бу пластинканың терәген югалтуына һәм ахыр чиктә сынуына китерә.
Пластиналар ватылуын дәвалау ысуллары
1. Ревизион хирургия (Беренче линия дәвалавы)
Күрсәтмәләр: Дәваланмаган сыну, пластинка сынуы һәм функциянең бозылуы белән берлектә. Хирургик максатлар: Клавикуляр озынлыкны торгызу, тотрыклы фиксациягә ирешү һәм сынуның биологик төзәлүен стимуллаштыру.
2. Альтернатив дәвалау ысуллары
Тырнакны интрамедуляр фиксацияләү: Сөяк сыйфаты начар, ләкин әйләнүгә каршы сәләте зәгыйфь булган пациентлар өчен яраклы.
Экстракорпораль шок дулкын терапиясе (ESWT): Сөякләрнең төзәлүен стимуллаштыра алырлык җиңел берләшмәү очракларында кулланыла.
Түбән интенсивлыклы импульслы УЗИ (LIPUS): Сынуларның төзәлүен стимуллаштыра, ләкин чагыштырмача акрын терапевтик йогынты ясый.
Йомгак
Пластинка сынуы - клавикуляр сыну операциясеннән соң мөмкин булган өзлегү, ләкин аның куркынычын оптимальләштерелгән хирургик техника, операциядән соңгы катгый дәвалау һәм рациональ реабилитация ярдәмендә сизелерлек киметергә мөмкин. Әгәр пластинка сынса, ревизион операциясе һәм сөяк трансплантациясе хәзерге вакытта иң нәтиҗәле дәвалау ысулы булып тора. Шуңа күрә пациентларга медицина киңәшләрен катгый үтәргә һәм операциядән соң иртә физик күнегүләрдән тыелырга киңәш ителә.
Бастырып чыгару вакыты: 2026 елның 21 гыйнвары